افتالموسکوپ دستگاه معاینه چشم (Ophthalmologist) چیست ؟

افتالموسکوپ دستگاه معاینه چشم است که برای معاینه قسمت های میانی چشم و شبکیه مورد استفاده قرار می گیرد .این وسیله جهت تعیین سلامتی شبکیه و زجاجیه استفاده می شود .

افتالموسکوپ (دستگاه معاینه چشم)
افتالموسکوپ (دستگاه معاینه چشم)

با این وسیله ،معاینه کننده از طریق سوراخ مردمک می تواند سطح شبکیه چشم و اجزای آن را بررسی کند .به عبارت دیگر با آن بیماری های سطح خلفی چشم بررسی می شود .افتالموسکوپ همچنین گاهی فاندوسکوپ نیز نامیده می شود و شامل :یک سری آینه ها(آینه مقعر)،لنزهایی برای بزرگنمایی ،نوری شفاف و صفحات دیسک مانندی جهت تنظیم سطوح مختلف دید توسط پزشک است


آناتومی و فیزیولوژی چشم


آناتومی و فیزیولوژی چشم آن است که نورهایی را که از خارج دریافت می کند طوری روی پرده شبکیه متمرکز کند که تصویر دقیقی از شیء مورد نظر روی پرده شبکیه ایجاد شود .شبکیه این تصاویر را به صورت پیام های عصبی به مغز ارسال می کند و این پیام ها در مغز تفسیر می شوند .بنابراین برای واضح دیدن ،قبل از هرچیز لازم است که نور بطور دقیق روی پرده پرده شبکیه متمرکز شود .

ساختمان چشم شبیه یک کره است .درقسمت جلوی این کره یک پنجره شفاف به نام قرنیه وجود دارد .نور از محیط خارج وارد قرنیه شده پس از عبور از مردمک به عدسی می رسد .عدسی نور را به صورت دقیق روی شبکیه متمرکز می کند تا تصویر واضحی بر روی شبکیه ایجاد شود .

برای آنکه اشیاء به صورت دقیق و واضح دیده شوند لازم است مسیری که نور در چشم طی می کند شفاف باشد و قرنیه و عدسی نور را درست روی شبکیه متمرکز کنند .

-عصب بینایی

عصب بینایی که رابط کره چشم و مغز می باشد از عقب کره چشم خارج می شود و از طریق سوراخی در استخوان پروانه ای جمجمه به مغز می رسد .این عصب پیام های بینایی را به مغز ارسال می کند و این پیام ها در مغز تفسیر می شوند .

-عضلات چشم

برای آنکه ما بتوانیم اشیاء را در جهات مختلف ببینیم لازم است بتوانیم چشم را در جهات مختلف بالا،پایین،چپ و راست بچرخانیم .حرکات کره چشم در هر چشم به وسیله ۶ عضله کوچک که به اطراف کره چشم می چسبد کنترل می شود .بیماری این عضلات و یا عدم هماهنگی آن ها می تواند به انحراف چشم یا لوچی منجر شود .

-نحوه عملکرد

نور تولید شده توسط لامپ ،از تعدادی لنز عبور کرده و پس از برخورد با آینه به سمت چشم منحرف می شود .نور درخشان به درون چشم (شبکیه) فرد بیمار تابیده می شود و نور بازتابی از بالای آینه عبور کرده و به چشم دکتر می رسد .عدسی چشم بیمار همانند یک ذره بین درونی کار می کند .پزشک می تواند توسط افتالموسکوپ بیشتر ناهنجاری های چشم را تشخیص دهد ،زیرا فشار افزایش یافته درون جمجمه (برای مثال به علت تومور مغزی) می تواند تغییر چشمگیری در درون چشم بوجود آورد .

موارد کاربرد دستگاه

در بیماران مبتلا به سردرد ،علامت کلیدی در فغالیت چشمی یافتن دیسک های بینایی متورم است که معمولا با افزایش فشار درون جمجمه ای همراه است (Papolledema) و به افزایش فشار داخل جمجمه ای (ICP) ناشی از :هیدروسفالی (حالتی که با تجمع مایع مغزی نخاعی در جمجمه مشخص شده و همراه با بزرگ شدن سر ،آتروفی مغز ،ضعف قوای عقلانی و تشنج است) ،افزایش فشار داخل جمجمه ای خوش خیم و یا تومورهای مغزی است .در بیماران مبتلا به آب سیاه فرورفتگی دیسک بینایی دیده می شود .

در بیماران مبتلا به دیابت شیرین ،افتالموسکوپی (هر ۶ ماه تا یک سال یکبار) غربالگری و تشخیص به موقع رتینوپاتی (هر نوع بیماری غیرالتهابی شبکیه) ناشی از دیابت که علل مهم از دست دادن بینایی هستند ،الزامی است .این عارضه را می توان در مراحل اولیه توسط درمان شبکیه با لیزر ،برطرف کرد .

انواع افتالموسکوپ

سه نوع افتالموسکوپ وجود دارد :

مستقیم ،غیرمستقیم و Slit-lamp

افتالموسکوپ مستقیم

افتالموسکوپ مستقیم از نظر اپتیکی بسیار ساده است و به طور دستی استفاده می شود .

در این حالت از معاینه چشم شبکیه مستقیما قابل مشاهده است .نور مستقیمی از طریق قرنیه به درون چشم برای دیدن پشت کره چشم ،تابانده می شود .این افتالموسکوپ از یک نور لاش کوچک و منبع نور همراه با تعداد زیادی لنز چرخشی با قابلیت بزرگنمایی در حدود ۱۵ تشکیل شده است و اغلب در معاینات ساده استفاده می شود .

افتالموسکوپ غیرمستقیم

این افتالموسکوپ ،از یک چراغ که به دور سر بسته می شود و یک لنز دستی کوچک ،تشکیل شده است .افتالموسکوپ غیر مستقیم با میدان دید وسیع ،امکان بررسی بهتر و واضح تر عمق چشم را ،حتی با وجود آب مروارید ،فراهم می کند .افتالموسکوپ غیر مستقیم ممکن است تک چشمی یا دو چشمی باشد .

در نوع غیر مستقیم ،بیمار می تواند در حالت های خوابیده یا نیمه نشسته قرار بگیرد .در این ابزار نور بسیار روشنی به چشم تابانده می شود که البته می تواند ناراحت کننده باشد اما دردناک نیست .

افتالموسکوپ Slit-lamp

این دستگاه در جلوی چشم بیمار قرار می گیرد .

این دستگاه در جلوی چشم بیمار قرار می گیرد. به علاوه لنزهای آن در نزدیکی چشم جای می گیرندو این امکان را به پزشک می دهد که قسمت قدامی چشم ( فوندوس) را نیز معاینه کند این مدل مزایای دید سه بعدی همراه با بزرگنمایی آفتالموسکوپی مستقیم دارد . میدان دیدی را که این مدل تامین میکند گسترده تر از آفتالموسکوپ مستقیم است اما به اندازه افتالموسکوپ غیر مستقیم نیست.نتایج غیر نرمال معاینه چشم میتواند شامل هر گونه بیماری چشم مانند زجاجیه کدر ،شبکیه جدا شده، مشکلات عصب بینایی و تغییرات ناشی از آب سیاه باشند.

از آنجا که با این تست می توان بسیاری از بیماری های جدی را در مرحله اولیه تشخیص داد آفتالموسکوپ به عنوان یک تست باارزش شناخته می شود و دقت آن تا ۹۰-۹۵ درصد تخمین زده می شود. و همچنین عوارض دیگر بیماری های خونی و قلب، بیماری های مغز و دیابت را نیز مشخص می دهد.

2 thoughts on “افتالموسکوپ دستگاه معاینه چشم (Ophthalmologist) چیست ؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *